- Keops Piramidi

- Rodos Heykeli

- İskenderiye Feneri

- Babil’in Asma Bahçeleri

- Olimpos’taki Zeus Heykeli

- Halikarnas Mozolesi

- Efes’teki Artemis (Diana) Tapınağı

Bu yapıların seçimi hem mimarîleri hem de mühendislikteki mükemmelikleri sebebiyle yapılmıştır.

1. Keops Piramidi: Bu yapı, bugün hâlâ var olup dünyanın yedi harikası listesinde bulunan tek yerdir. Şu an Kahire, Mısır’ın bir parçası olan eski Keops kentinde yapılandırılmıştır. Çoğunlukla bu ifadeyle tüm piramitlerin kastedildiğine inanılır ancak yalnızca Keops Piramidi dünyanın yedi harikasından biri olarak gösterilmektedir. Bu yapı, Mısır firavunu Khofu (Keops) tarafından yatacağı son yer olarak inşa edilmiştir. Bugün piramit Keops Platosu bölgesinde diğer piramitler ve Sfenks’le turistik bir alanda bulunmaktadır. Yapıldığı sırada bu piramit yaklaşık 146 metre uzunluğundaydı. Seneler içinde yukarıdan yaklaşık 9 metresi aşındı. Bu piramitte her biri iki tondan daha ağır olan iki milyon taş kullanıldı. Piramidin içinde gömü odalarına giden ve buralardan çıkan karmaşık koridorlar ve sütunlar var. Piramitlerin gözlemevleri ya da tapınaklar olarak yapıldığına dair pek çok teori bulunmaktadır. Ancak çoğunluğun kabul ettiği sonuç, tüm piramitlerin Mısır kralları ve ailelerinin sonraki hayatlarının başlangıcına kadar kalabilecekleri mezarlar olarak yaratıldığıdır.

2. Rodos Heykeli: Bu dev heykel yıkılmadan önce yalnızca 56 yıl ayakta kalabildi. Yapı yaklaşık olarak 33 metre uzunluğundaydı ve Yunanistan’daki Rodos Adası limanının girişinde yer alıyordu. Heykelin liman üzerinde iki bacağı açık pozisyonda durduğu yaygın bir inançtır ancak heykelin büyüklüğü ve limanın girişine dayalı olarak yapılan modern araştırmalar bunun doğru olmadığını göstermektedir. Asıl yapının tamamlanması 12 seneyi buldu ve M.Ö. 282’de bitirildi. M.Ö. 226’da kuvvetli bir deprem hem kenti hem de heykeli sarstı ve dev heykeli dizinden itibaren kırdı. Mısır’dan III. Ptolemy, Rodoslu insanlara heykelin restorasyonunun yapılması için para teklif etti ancak heykelin yapılmasını yasaklayan bir kahine danışıldıktan sonra insanlar bu işle ilgilenmeye yanaşmadı. Arap istilacılar kalan parçaları saklayıp M.S. 654’te satana kadar heykel enkaz hâlinde kaldı. Heykelin asıl biçimi ve görünümünü gösteren çizimler kalmadıysa da pek çok sanatçı heykelin bir çizimini yapmıştır. Yapıyla ilgili olarak alt kısmının beyaz mermer, demir ve taştan bir çerçeveyle yapıldığı biliniyor.

3. Halikarnas Mozolesi: Halikarnas Mozolesi M.Ö. 350 yıllarında bugün bizim Bodrum dediğimiz (Halikarnas) güney bölgemizde yapılmıştır. Yapı, Karyalı Kral Massollos tarafından ölümünden sonra eşi ve kendisinin mezarı olarak kullanılması için inşa ettirilmiştir. Mozolenin uzunluğu 42 metreydi ve her boyuttan insan ve hayvan işlemeleriyle süslenmişti. Tasarım mimarlar Satyrus ve Pythias tarafından yapılmış, işlemelerse Bryaxis, Leochares, Scopast ve Timotheus’un elinden çıkmıştı. Onların her biri dört duvarından yapımından sorumluydu. Mozole 1600 sene boyunca ayakta kaldı ancak büyük bir depremle çatısı ve sütunları zarar gördü. On beşinci yüzyılın başlarında bölge istila edilince yapı tekrar zarar gördü. Bu sefer mozolenin taşlarıyla dev gibi bir kale yapıldı. Bu kale Bodrum’da hâlâ yerini korumaktadır. Mozole yapısının tek kalıntısı temelidir. Mozoleden kurtarılan bazı heykelcikler, Londra, İngiltere’deki British Museum’da sergilenmektedir. Mezar yeri anlamıyla anılmaya başlanılan mozole terimi, ismini Kral Massollos’tan alır. Kendisi bu yedinci harikayı son dinlenme yeri olarak yaptırmıştır.

4. Efes’teki Artemis Tapınağı: Artmesi Tapınağı, ülkemizdeki Efen antik kentinde yer almaktadır. M.Ö. 550 senesinde tanrıça Artemis(Diana) adına yapılmış ve hem dinî bir tapınak hem de Pazar yeri olarak kullanılmıştır. Bu tapınak baba-oğul mimarlar olan Chersiphron ve Metagenes tarafından tasarlanmıştır. Çini kaplı ahşap çatısıyla bu mermer yapı, dev bir bahçeye bakıyordu. Tapınakta zamanın en hünerli sanatçıları tarafından yapılmış heykel ve resimler bulunuyordu. Temeli yaklaşık 60 metreye 120 metreydi ve kolonları da 12’ye 18 metreydi. M.Ö. 356’da tapınak yakıldı. O dönem aynı temel üzerinde restore edildi ancak ikinci heykel de M.S. 262’de yine bir yangınla kül oldu. Sonrasında yeniden bir restorasyon işlemi yapılmadı. Tapınağın birkaç kalıntısı bugün Londra, İngiltere’deki British Museum’da sergilenmekte.

5. Olimpos’taki Zeus Heykeli: Olimpia’daki Zeus heykeli, Yunan heykelciliğinin en önemli eserlerinden biri olarak görülür. M.Ö. 457 senesinde heykeltıraş Phedias tarafından Olimpos antik kentinde (Atina, Yunanistan) inşa edilmiştir. Burası orijinal Olimpiyat oyunlarının yapıldığı bölgeydi. Heykelin uzunluğu 12 metre kadardı ve altın rengi cüppesiyle sağ elinde Zeus’un elçisi Nike (zafer) işaretini yapan tanrı Zeus’u tahtında gösteriyordu. Heykel, Zeus Tapınağı’nın içine yapılmıştı. M.S. I. yüzyılda Roma imparatoru Caligula, heykelin Roma’ya taşınmasını emretti. Ancak heykeli nakletmek için kullanılan yapı iskelesi yetersiz kalıp çökünce bu teşebbüs başarısızlığa uğradı. M.S. 351’de Olimpiyat oyunları pagan inancı sebebiyle yasaklandı ve Zeus Tapınağı kapatıldı. Bu dönemde heykel bir grup zengin Yunanlı tarafından Konstantinopolis’e taşındı ve M.S. 462’ye kadar orada kaldı. Daha sonra yangınla yok oldu. Tapınağın olduğu bölgede yalnızca birkaç yıkık kolon durmaktadır.

6. İskenderiye Feneri: Pharos Feneri’nden İskenderiye Feneri, M.Ö. 270 senesinde inşa edilmiştir. İskenderiye, Mısır limanındaki Pharos adasında bulunmaktadır. Mimar Sostratus bu feneri Kral II. Ptolemy saltanatında tasarlamıştır. Fenerin uzunluğu yaklaşık 121 metreydi ve doruk noktasında bir Poseidon heykeli vardı. 1500 seneden fazla bir süre için fener denizcilere kılavuzluk etti ve yedi harikanın en son kaybolanı oldu. Fenerin en üstünde bir ayna gün içinde güneş ışığını yansıtıyordu. Geceleriyse dev bir ateş denizcileri yönlendiriyordu. Fenerin yansımasının kıyıdan 56 kilometre uzaktan dahi görülebildiği söylentileri vardır. 1303 ve 1323 senelerinde gerçekleşen iki deprem, fenere kötü biçimde zarar vermiştir. 1480’de fenerin taş ve mermerleri, fenerin olduğu yere dikilen bir kale için kullanılmıştır.

7. Babil’in Asma Bahçeleri: Babil’in Asma Bahçeleri’yle ilgili olarak pek çok çelişkili ifade vardır. Bazı tarihçiler bu harikanın var olduğundan dahi şüphe duyar ve eski hikâyecilerin bir uydurması olduğunu düşünür. Tahminen M.Ö. 600’de kurulan bu bahçelerin aynı zamanda buranın sulanması içinde kullanılan Fırat Nehri’nin doğu kıyısında olduğu söylenir. Bu bölge bugün Bağdat, Irak olarak bilinmektedir. Aynı zamanda Kral Nebukadnezar’ın egzotik ağaçlar ve yeşillikleri çok seven en beğendiği eşi için bu bahçeleri yaptırdığı da söylenir. Asma Bahçeleri çoğunlukla içinde her türlü egzotik bitkiyle çiçeğin yetiştirildiği birkaç teraslı ve şelalesi olan yerler olarak resmedilir. Bu bölgeye aynı zamanda egzotik hayvanların da ithal edildiğine inanılmaktadır. Bahçelerin varlığına inananlar arasında boyutu konusunda hâlâ bir anlaşmazlık vardır ancak pek çok eski Yunan yazması, bahçelerin 37 metre kare olduğunu ve uzunluklarının da 30 metreye ulaştığını söyler.       

- Çoğu at 25 ile 30 sene arasında yaşadığı hâlde kayıtlardaki en yaşlı at İngiltere’de doğmuş olan Yaşlı Billy. Billy, 62 yaşına kadar yaşadı. Bir atın hayatının ilk senesi insanın 12 senesine, ikinci senesi insanın 7 senesinde, sonraki üç sene ise dörder seneye eşit. Buna dayanarak Yaşlı Billy’nin yaklaşık 173.5 at yılı yaşadığını söylemek mümkün.

- Atların çok gelişmiş beş duyusu vardır: Tat alma, dokunma, işitme, koklama ve görme. Aynı zamanda enigmatik bir altıncı hisleri daha vardır ve bu, yüksek algıdır. Yüksek algı, insanlarda çok nadir görülür.

- Edebiyat, sanat ve rüya teorilerinde at çoğunlukla farklı anlamlara gelen bir semboldür. Kimi yerlerde güç ya da güzellik, kimi yerlerdeyse cinsel yeterlilik olarak dahi görülebilir. Atın renginin de pek çok sembolik anlamı vardır (siyah: gizem, tehlike; beyaz: doğum haberi) ve İncil’de Mahşerin Dört Atlısının renkleri bizzat verilir (beyaz, kırmızı, siyah ve renksiz at).

- Atlar, insan sesindeki duyguları ayırt edebilir.

- Antik Yunan’da bir yunus balığını öldürmek, dine küfür olarak görülüyordu ve ölümle bile cezalandırılabiliyordu. Yunanlılar yunuslara hieros ichthys ‘kutsal balık’ adını veriyorlardı. Aynı zamanda güneş tanrısı Apollo da Parnassus Dağı’nda Delphi kehanetini gördüğünde bir yunus kılığına girmiştir.

- Pliny, Heredot, Aelian ve Aristoteles gibi ünlü filozoflar, yunusların şefkatli, dost canlısı ve hatta ahlaklı doğalarından bahseder.

- Yunus balığının dişleri çiğnemek için değil yakalamak içindir. Çiğnemelerini sağlayacak çene kasları bulunmaz.

- Bazı yunuslar altmış kelimeye kadar anlama kapasitesine sahiptir ve bu da 2000 kadar cümle oluşturur. Aynı zamanda bilinçli olduklarına dair belirtiler de gösterirler.

- Bir yunusun ciğerindeki tek bir tatlı kaşığı dolusu su bile onu boğmaya yeter. İnsanın boğulması içinse ciğerinde altı tatlı kaşığı kadar su olması gerekir.

- Yunuslar insanlar gibi otomatik olarak nefes almaz ve genel anestezi geçirirlerse ölürler. Uykuları sırasında suyun yüzeyinde olmalıdırlar, havadelikleri açıkta kalmalıdır. Yunuslar tetikte olmak ve nefes alabilmek için uykularında beyinlerinin yalnızca yarısını kapatır.

- Antik Mısırlılar köpeklerine son derece saygı duyarlardı. Bir köpek öldüğünde sahipleri kaşlarınız kazıtıyor, saçlarına çamur sürüyor ve günlerce yüksek sesle yas tutuyorlardı.

- Köpek yavruları sezaryenle doğarsa ve anneye verilmeden önce temizlenirse bazen anneleri tarafından reddedilir.

- Bir köpeğin yüz şekli ne kadar ömrü olacağına delalettir. Keskin, belirgin yüzleri olup kurtları andıranlar daha fazla yaşar. Bulldog gibi düz yüzleri olanlarsa çoğunlukla daha az yaşarlar.

- Platon, “Bir köpekte filozof ruhu vardır,” demiştir.
- Rönesans döneminde bağlılık ve sadakat sembolü olan detaylı köpek portreleri, tüm Avrupa’da mitolojik, alegorik ve dinî sanatta kendini gösteriyordu. Bunların arasında Leonardo da Vinci, Diego Velázquez, Jan van Eyck ve Albrecht Durer de var.

- Köpek yavruları kör, sağır ve dişsiz doğar.

- Harry Potter filmlerinde Mızmız Myrtle’ı canlandıran oyuncu aslında 37 yaşında ve bir Hogwarts öğrencisini oynayan en yaşlı aktrist.
- Pek çok antik kültür, elmayı feminen bir sembol olarak görmüştür ve dikey olarak ikiye kesilmiş bir elmayı kadınların genital sistemine benzetmiştir. Aynı şekilde yatay olarak kesilmiş bir elma da iyi ve kötü arasındaki farkı anlamada önemli bir faktör olarak görülen pentagrama benzetiliyordu.

- Öpüşme hareketinin, annelerin sütten kesilme dönemlerinde çocuklarına çiğnedikleri katı gıdaları ağızdan vermeleriyle ortaya çıktığı söylenir.

- Eski dünyada taze süt içmek bir lüks olarak görülüyordu çünkü sütün saklanması çok zordu.

- Koku, yemeklere lezzetini veren en önemli şeydir. Tat, doku ve görüntü katkısı bu kadar büyük önem taşımaz. İnsanlar 20,000 farklı kokuyu ayırt edebiliyor.

- Mısır üzerindeki bir dizide eşit sayıda tane bulunur.

- Yaklaşık 27 milyon Amerikalı her gün McDonalds’ta yemek yiyor.

- Kadınlar şarabın etkisine erkeklerden daha açıktır ve bunun kısmî sebebi kadınların mide zarlarında alkolü düzgün biçimde katalizlemek için ihtiyaç duyulan enzimlerden daha az olmasıdır.

- Oenofobi, yoğun bir şarap korkusu ya da nefretidir.

- Hamile kadınlar çoğunlukla ilk üç aylık dönemlerinde başlayan yüksek koku duyarlığını tecrübe ederler. Kimi uzmanlar buna vücudun hamile bir kadını fetüs için zararlı yiyecekleri fark edebilmek için verdiği bir özellik gözüyle bakar.

- Pek çok kadın hamilelikleri döneminde yaşadıkları hormonal değişimlere ve ekstra vitamin tüketimine bağlı olarak daha kalın ve parlak saçlara sahip olur. Hamilelikte edinilen yeni saç hacmi, doğumdan üç ay sonra genelde dökülür.

- Mezuniyet, evlilik, yeni bir iş gibi pozitif olaylar bile depresyona sebep olabilir.

- Erkekler depresyonu kadınlardan genel olarak daha farklı yaşar ve başedebilme yolları da daha değişiktir. Örneğin kadınlar bu dönemde kendilerini çaresiz hissederken erkekler sinirlidir. Kadınlar kendilerini dinleyecek birilerini isterler, erkeklerse sosyal olarak içlerine kapanıp vahşi ya da hiddetli olabilirler.

- Yaşlı insanların beyni kimyasal anormalliklere karşı daha hassas olduğundan depresyon geçirme olasılıkları gençlere göre daha fazladır.

- Bilinçaltı teorileriyle psikiyatri çalışmalarında devrim yaratan Freud, depresyonun insanın kendisine çevirdiği öfkeden geldiğini farzetmiştir.
- Yazar Sylvia Plath, depresyonunu koruma amacıyla hassas şeylerin üzerine kapatılan cam bir kubbe olan sırça fanusla tanımlamıştır. Bu metaforuyla hem ayrı olma hem de boğulma duygusunu anlatır. Ne başkalarının yanına gidebilmektedir ne de başkaları ona ulaşabilir.

- Pek çok yaratıcı birey depresyon geçirmiştir ve bunların arasında Roberth Schumann, Ludwig van Beethoven, Peter Tchikovsky, John  Lennon, Edgar Allan Poe, Mark Twain, Georgia O’Keefe, Vincent van Gogh, Ernest Hemmingway, F. Scott Fitzgerald ve Sylvia Plath da vardır.
- Yunanlı filozof Aristoteles beynin asıl olarak ruhu sakinleştirmek için varolduğuna inanırdı. Artık beynin vücut ve akıldaki neredeyse tüm fonksiyonları idare ettiği biliniyor.

- Bir erkek randevusu için ne giyeceğine karar veremiyorsa mavi giymesi onun için olumlu olabilir. Araştırmalara göre kadınlar mavi giyen erkeklere daha çok çekildiğini hissediyor.
- Online randevulaşma dünyasında kadınlar seri katillerle karşılaşmaktan çok korkuyor. Erkeklerse şişman kadınlarla karşılaşmaktan korkuyor. Ann Rule’a göre erkeklerin yaklaşık yüzde 3’ü psikopat ve bunun da yalnızca ufak bir yüzdesi seri katil.

- Eğer bir kadın çıktığı erkekten hoşlanmışsa yaptığı esprilere sıklıkla gülecek, kendi saçıyla oynayacak, bardak gibi herhangi bir nesneyle oynayacak, iltifatlar karşısında kızarak, dudaklarını bükecek ya da buruşturacak, kelimeleri şaşıracak ve erkeğe doğru yakın duracaktır.

- Araştırmalara göre erkekler yalnızca üç buluşma sonunda âşık olup olmadıklarını anlarken kadınlar ancak on dördüncü buluşmadan sonra bu kararı verebiliyor.
- Bilim adamları erkek ve kadınların beyinlerinin daha farklı işlediğini saptadı. Bir işle ilgilenirlerken erkekler beyinlerinin aynı anda yalnızca bir tarafını kullanıyor ve tüm dikkat ve konsantrasyonlarını ellerindeki işe veriyorlar. Oysa kadınlar beyinlerinin aynı anda iki tarafını da kullanabiliyor ve bu da onları aynı anda birkaç şey yapabilecek hâle getiriyor.

- İnsan aynı anda hem rüya görüp hem de horlayamaz.
- Çoğumuz her doksan dakikada bir rüya görürüz ve en uzun rüyalar 30 ile 45 dakika arasında sürer. Uzun rüyalar çoğunlukla sabahları görülür.
- Düşmeyle ilgili rüyalar genelde gecenin başında, uykunun birinci aşamasında gerçekleşir. Bu rüyalar sırasında sıklıkla miyoklonik çekilme adı verilen kas spazmları (kasılmaları) yaşanır ve çoğu memelide görülen bir durumdur.

- Kör olarak doğan insanlar rüyalarında görsel öğeler göremezler ancak yüksek hassasiyette bir tatma, dokunma ve koklama kabiliyetleri olur. Beş ile yedi yaşları arasında görme yeteneğini kaybedenler rüyalarında görsel imgeler görebilirler. Yedi yaşından sonra görme kabiliyetini kaybedenlerse rüyalarını ‘görmeye’ devam ederler ancak yaşları büyüdükçe görüntüler de solmaya başlar.

- Erkeklerin rüyaları çoğunlukla dışarıdadır, aksiyon odaklıdır ve kadınların rüyalarındakine nazaran daha fazla yabancı yüz içerir. Kadınların rüyalarıysa çoğunlukla iç mekanlarda geçer ve tanıdıkları, önemsedikleri insanlarla duygusal görüşmeler içerir. Erkekler kadınlara göre, asabiyet, talihsizlik ve korku, öfke, endişe, tiksinti gibi negatif duygular içeren rüyalar görür. Kadınların rüyaları daha arkadaş canlısı ve pozitiftir.

Atmosfer: Atmosfer gaz molekülleri ve yeryüzünü çevreleyen diğer maddelerin bir karışımıdır. Çoğunlukla nitrojen (yüzde 78) ve oksijen (yüzde 21) gazlarından oluşur. Argon gazı ve su (buhar, damla ve buz kristali biçiminde), en sık rastlanılan bir sonraki öğelerdir. Ayrıca toz, kurum, kül, polen ve okyanus tuzu gibi küçük katı partiküllerle beraber diğer gazlardan da az miktarlarda vardır.

Atmosferin oluşumu, bulunduğunuz yer, hava ve pek çok farklı şeye bağlı olarak değişiklik gösterir. Bir yağmur fırtınasından sonra ya da okyanus yakınlarında havada daha fazla su olabilir. Volkanlar, atmosferin üst kısımlarına kadar aşırı miktarda toz partikülleri çıkarabilir. Kirlilik de farklı gazlar, toz ya da kurum ekleyebilir.

Atmosfer yeryüzüne yakınlaştıkça yani aşağı noktalarda daha yoğun (kalın) olur. Yukarı çıkıldıkça da yavaşça incelir. Atmosfer ve uzay arasında keskin bir kırık yoktur.

Işık Dalgaları: Işık, dalgalar hâlinde yayılan ya da dolaşan bir tür enerjidir. Pek çok farklı tür enerji dalga olarak dolaşır. Örneğin ses titreyen hava dalgasıdır. Işık, titreyen elektrik ve manyetik alan dalgasıdır. Daha büyük titreyen elektromanyetik alanların küçük bir parçasıdır. Bu alana elektromanyetik tayf adı verilir.

Elektromanyetik dalgalar uzayda saniyede 299,792 kilometre gibi bir hızla ilerler. Buna ışık hızı adı verilir.

Işıma enerjisi, dalga uzunluğu ve frekansa göre değişir. Dalga uzunluğu, dalgaların üst noktaları (dalga tepesi) arasındaki uzaklıktır. Frekans, her saniyede geçen dalga sayısıdır. Işığın dalga uzunluğu ne kadar uzunsa frekansı ve içerdiği enerji de o kadar az olur.

Işığın Renkleri: Görünen ışık, gözlerimizin görebildiği elektromanyetik tayfın bir parçasıdır. Güneşten ya da bir ampulden gelen ışık beyaz gibi görünebilir ancak aslında birkaç rengin kombinasyonudur. Işığı prizmayla keserek tayftaki farklı renkleri görebiliriz. Ayrıca gökyüzünde bir gökkuşağı gördüğümüzde de tayflar görülebilir durumdadır.

Renkler sürekli olarak birbirlerine karışır. Tayfın bir ucunda kırmızılar ve turuncular vardır. Bunlar yavaş yavaş sarı, yeşili mavi, çivit mavisi ve mor renklerine bürünür. Renklerin farklı dalga uzunlukları, frekansları ve enerjileri vardır. Morun dalga uzunluğu, görünen tayftaki en kısa boyuta sahiptir. Yani frekansı ve enerjisi en yüksek renk mordur. En uzun dalga uzunluğuysa kırmızıdadır. Dolayısıyla kırmızının frekansı ve enerjisi en düşüktür.

Havadaki Işık: Işık, yoluna hiçbir şey çıkmadığı sürece uzayda düz bir çizgi hâlinde dolanır. Atmosferdeki yoluna devam ederken toz ya da gaz moleküllerine çarpana dek düz bir biçimde ilerler. Dolayısıyla ışığın başına gelecekler dalga uzunluğu ve çarptığı şeyin boyutuna göre değişir.

Toz partikülleri ve su damlaları, görünen ışığın dalga uzunluğundan çok daha büyüktür. Işık bu büyük partiküllere çarpınca yansır ve farklı yönlerde geri gönderilir. Işığın farklı renkleri partikül tarafından aynı biçimde yansıtılır. Yansıtılan ışık hâlâ aynı renkleri içerdiği için beyaz görünür.

Gaz molekülleri, görünür ışığın dalga uzunluklarından daha küçüktür. Işık bunlara çarparsa farklı biçimde hareket eder. Işık bir gaz molekülüne çarparsa bir kısmı emilebilir. Bir süre sonra molekül ışığı farklı bir yöne doğru yansıtır (serbest bırakır ya da dışarı verir). Yansıtılan ışık, emilen renk nasılsa yine aynı renktedir. Işığın farklı renkleri farklı şekillerde etkilenir. Renklerin her biri emilebilir. Ancak daha yüksek frekanslı olanlar (maviler) daha düşük frekanslılardan (kırmızılar) daha sık emilir. Bu işleme Rayleigh yayınması adı verilir (1870’lerde bu durumu ilk açıklayan İngiliz fizikçi Lord John Rayleigh’nin ardından bu isim uygun görülmüştür).

Gökyüzü Neden Mavidir?: Gökyüzündeki mavi rengin sebebi Rayleigh yayınımıdır. Işık atmosferde ilerledikçe uzun dalga uzunluklarının çoğu doğruca içinden geçer. Kırmızı, turuncu ve sarı ışığın bir kısmı havadan etkilenir.

Ancak daha kısa dalga uzunlukları olan ışıkların bir çoğu gaz moleküllerince emilir. Emilen mavi ışık daha sonra farklı yönlere yansıtılır. Tüm gökyüzüne bu şekilde dağılır. Hangi yöne baksanız dağılan bu mavi ışığın bir kısmı size ulaşır. Yukarı baktığınız her yerde mavi ışığı gördüğünüzden gökyüzü mavi görünür.

Ufka daha dikkatli baktığınızda gökyüzünün rengi daha soluk görünür. Size ulaşmak için dağılan mavi ışık daha fazla havadan geçmek zorundadır. Bir kısmı da yine farklı yönlere doğru dağıtılır. Gözünüze daha az bir mavi ışık ulaşır. Ufka doğru gökyüzünün rengi daha soluk ya da beyaz görünür.

Gökyüzü ve Beyaz Güneş: Yeryüzünden bakıldığında güneş sarı görünür. Uzayda olsaydınız veya Ay’da, Güneş beyaz görünürdü. Uzayda güneş ışığını dağıtacak bir atmosfer yoktur. Yeryüzünde daha kısa dalga uzunlukları olan bazı ışıklar (maviler ve morlar) güneşin direkt ışınlarından dağılma yoluyla silinirler. Geriye kalan renklerin hepsi sarı görünür.

Ayrıca uzayda gökyüzü karanlık ve siyah görünür. Yani maviliğinden eser yoktur. Bunun sebebi atmosferin olmayışıdır. Gözünüze ulaşacak dağılmış bir ışık yoktur.

Gün Batımı Neden Kırmızıdır?: Güneş batmaya başladığında ışık size ulaşmadan atmosferin daha ileri noktalarına doğru ilerlemelidir. Işığın daha büyük bir kısmı yansıtılır ve dağılır. Size daha azı direkt olarak geldikçe Güneş de daha az parlak görünür. Güneşin kendisinin rengi de değişiyor gibi görünür. Önce turuncu olur, sonra da kırmızı. Bunun sebebi yine kısa dalga uzunluğu olan maviler ve yeşillerin dağılımıdır. Yalnızca daha uzun dalga uzunluğu olanlar, gözünüze kadar ulaşabilen direkt ışında kalır.

Batan güneşin etrafındaki gökyüzü, pek çok farklı renge girebilir. En harikulade görüntüler, havada çok sayıda toz ya da su partikülü olduğunda ortaya çıkar. Bu partiküller ışığı tüm yönlere dağıtır. Sonrasında ışığın bir kısmı size doğru geldiğinde daha kısa dalga uzunluğuna sahip olan renkler farklı ölçülerde dağıtılır. Daha uzun dalga uzunluklarını görürsünüz ve gökyüzü kırmızı, pembe ya da turuncu görünür.

Slovakya milli para birimini Slovak korunasından avroya çevirdi.

3 Ocak: İsrail, Gazze sınırını işgal etti.

7 Ocak: Rusya devlet başkanı Vladimir Putin, Rusya’nın Ukrayna yoluyla Avrupa’nın gaz ihtiyacını sağlama konusundaki yardımını durdurma kararını aktardı.

13 Ocak: İki sene düzeni sağlamaya çalıştıktan sonra Etiyopya askeri kuvvetleri Somali’den çıkmaya başladı.

15 Ocak: Amerikan Havayolları uçağı Hudson Nehri’ne düştü, 155 yolcu da kurtuldu.

17 Ocak: İsrail, Gazze Savaşı’nda 18 Ocak itibariyle etkinleşen tek taraflı bir ateşkes başlattı, Hamas da kendi ateşkesini ilan etti.

20 Ocak: Barack Hüseyin Obama, Amerika Birleşik Devletleri’nin 44.devlet başkanı olarak göreve seçildi.

1 Şubat: Rus Ortodoks Kilisesi, Moskovo’dan Patriark Kirill I’i, Rus Ortodoks Kilisesi’nin patriarkı ilan etti.

2 Şubat: İran, ilk elle yapılmış uydu olan Omid’i, yörüngeye gönderdi.

7 Şubat: Melbourne, Avustralya’da bu zamana kadarki en yüksek sıcaklıklar görüldü ve ülke tarihindeki en tehlikeli yangınlar çıktı.

10 Şubat: Rus ve Amerikan uyduları Sibirya üzerinde çarpışınca büyük bir uzay yığını oluştu.

11 Şubat: Morgan Tsvangirai, başkan Robert Mugabe’yle gücünü paylaşmayı kabul ettikten sonra Zimbabwe başbakanı oldu.

26 Şubat: Eski Sırp başkanı Milan Mulutinovic, Kosova Savaşı’ndaki savaş suçlarından aklandı.

2 Mart: Gine-Bisav başkanı Joao Bernardo Vierira, Bisav’da kalırken yaşanan bir silahlı saldırıda suikaste uğradı.

4 Mart: Sudan devlet başkanı Ömer Hasan el-Beşir için savaş suçları ve Darfur’da işlediği insanlık dışı suçlar için tutuklama emri çıkarıldı.

Lahor, Pakistan’da Sri Lankalı kriketçileri taşıyan bir otobüse silahlı adamların saldırmasıyla sekiz kişi öldü, pek çok insan yaralandı.

17 Mart: Madagaskar başkanı Marc Ravalomanana devrildi. Yeni başkan Andry Rajoelina, ordu tarafından göreve atandı.

27 Mart: Banten, Endonezya’daki Situ Gintung barajının iflas etmesiyle oluşan selde en az 99 kişi yaşamını yitirdi.

2 Nisan: 21. NATO zirvesinde yeni genel sekreter olarak eski Danimarka devlet başkanı Anders Fogh Rasmussen atandı.

6 Nisan: 6.3 şiddetinde bir deprem L’Aquila, İtalya’yı sarsınca yaklaşık 300 kişi öldü, 1500 kişi de yaralandı.

7 Nisan: Eski Peru devlet başkanı Alberto Fujimori, güvenlik güçlerine ölüm ve kaçırma emirleri vermekten 25 senelik hapis cezasına mahkum edildi.

17 Nisan: Americas Zirvesi’nin beşincisi Trinidad, İspanya’da yapıldı ve otuz dört hükümet görevlisi katıldı.

24 Nisan: Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Meksika ve Amerika Birleşik Devletleri’nden diğer ülkelere grip yayılma ihtimalini gündeme getirdi.

4 Mayıs: Kuzey Nijerya’daki Tuareg isyancı gruplarla barış konuşmaları Nijerya devlet başkanı Tandja Mamadou tarafından yapıldı.

9 Mayıs: Çadlı güçler tarafından yaklaşan büyük bir isyancı grup bozguna uğratıldı.

18 Mayıs: C40 Büyük Şehirler İklim Liderliği Grubu, üçüncü defa Seul’de bir araya geldi.

23 Mayıs: Başkanlığı sırasında rüşvetten sorgulanan eski Günet Kore başkanı Roh Moohyun, intihar etti.

25 Mayıs: Kuzey Kore, Kuzey Hamgyong’da başarılı bir nükleer test yaptıklarını ilan etti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi testi kınadı.

1 Haziran: Rio de Janeiro, Brezilya’dan Paris’e giden Air France 447 numaralı uçak Atlantik Okyanusu’na çakıldı ve toplamda 228 kişinin ölümüne sebep oldu.

11 Haziran: 1967 – 1968 arasında yaşanan Hong Kong’daki grip gibi domuz gribi, H1N1 virüsü de küresel bir salgın olarak görülmeye başlandı.

18 Haziran: Ay araştırmaları için NASA tarafından Lunar Keşif Uydusu (The Lunar Reconnaissance Orbiter/LCROSS) gönderildi.

25 Haziran: Dünyaca ünlü şarkıcı Michael Jackson’ın ölümüyle küresel bir acı yaşanmaya başladıktan sonra internet trafiği beklenilmeyen seviyelere ulaştı.

30 Haziran: Moroni, Comoros’tan çıkan 626 Yemen Uçuşundaki 183 yolcudan yalnızca biri kurtulabildi.

1 Temmuz: İsveç, Avrupa Birliği başkanlığını aldı. 15 Temmuz: Caspian Havayolları 7908 numaralı uçak, İran’da Kazvin yakınlarına düştü ve uçaktaki 168 kişinin hepsi öldü.

16 Temmuz: İzlanda parlamentosu, Avrupa Birliği’ne katılmak için talepte bulunmaya oy birliğiyle karar verdi.

22 Temmuz: 6 dakika 38.8 saniye sürerek dünya tarihinin en uzun süren güneş tutulmasını yaşatan doğa olayı, Asya ve Pasifik Okyanusu’nda görüldü.

25 Temmuz: Fransa, İspanya, Sardunya ve Yunanistan’a yangınların yaşanmasıyla pek çok insan öldü ve yaralandı.

1. Bayatladıklarında kek ve ekmek neden sertleşir de bisküviler yumuşar?

- Bu durum üzerine pek çok kitap yazılmıştır. Ekmek için asıl cevap, undaki nişasta kristalleriyle ilgilidir. Bu kristaller pişirme sırasında jelatin hâline gelir (su toplar ve yumuşaklaşırlar). Nişasta birkaç gün içerisinde geriye hareket adı verilen bir süreçten geçerek yavaşça yeniden kristalleşir, böylece ekmek sertleşir. Bisküvilerdeki nişasta da aynı süreçten geçer fakat çoğu bisküvi tarifinde bulunan şekerin etkisi bunun üzerine çıkar. Şeker atmosferden su toplar ve bu da dışarıda kalan bisküvilerin yumuşamasına sebep olur. Kekler tarifine göre her iki şekilde de bayatlayabilir ve bu iki yoldan birinde olması, tarifteki diğer içeriklerden de büyük ölçüde etkilenebilir.

2. Yıldırımdan enerji üretilebilir mi?

- Evet, bu yapılabilir. Ancak kuvvetle muhtemel pratik olmayacaktır, çünkü kısa süreli bir enerji kaynağından enerji saklayabilecek bir kapasitör tasarlamak gibi bazı problemler ortaya çıkar.

3. Helyum balonları bir uzay gemisinin yukarısına çıkabilir mi?

- Hayır, bir uzay gemisinde ‘yukarısı’ diye bir şey yoktur, çünkü bize ‘aşağı’nın neresi olduğunu söyleyen dış çekimsel bir alan yoktur. Çekimin olmadığı yerde balonu itecek ya da çekecek bir kuvvet olamaz.

4. Kafamdaki bir metal plaka kafamın mıknatısa yapışmasına sebep olur mu?

- Hayır, çünkü prostetik amaçlarla kullanılan titanyum gibi metaller, demir-mıknatıssal olmayan alaşımlardır. Yani rahatlayabilir ve bir mıknatısa yapışma korkusu taşımadan kafanıza bir metal plaka taktırabilirsiniz.

5. Müzikte matematik var mıdır?

- Evet, matematik ve müzik arasında belli bir bağ vardır. Tellerin uzunluğundan Bach’ın kantatasında üretilen notaların simetrisine kadar uzanan bir ilişkidir bu.

6. Bilgisayarlar sahiden seçkisiz sayılar üretebilir mi?

- Evet ve bunun sebebi elektrikli unsurlardaki ısının içerideki elektronların tahmin edilmez biçimde hareket etmesine sebep olmasıdır. Bu hareket elektronik olarak yakalanabilir ve seçkisiz sayılar olarak bir dizi hâlinde sayısallaştırılabilir.

7. Tavuklar neden uçamaz?

- Yaban tavukları kesinlikle uçabilir ve uçarlar da. Ancak binlerce senedir boyutlarına göre yetiştirildiklerinden artık bir ağacın tepesine kanat çırpamayacak kadar ağırlaşmışlardır. Açık alanda yemlenen tavukların bir kanatlarındaki uçma tüyleri de aynı zamanda kesilir. Böylece tavuklar kısıtlı bir alanda uçabilirler ve bu da kaçmalarını engeller.

8. Güvercinler neden kafalarını sürekli oynatırlar?

- Bu konudaki en olası teoriye göre biz neden gözlerimizi döndürüyorsak onlar da bu yüzden kafalarını oynatıyor. Yani hareket ederken etraflarındaki görüntüyü sabitleştirebilmek için. Bir güvercin tekdüze yürürken çevresi nispeten aynı kalır ve kafasını oynatmaz. Ayrıca tüm kuşlar kafalarını oynatmaz, yani bu konuya tam olarak bir açıklık getirilememiştir.

9. Kaşınmak tam olarak nedir?

- Kaşınma ya da pruritisin sebebi boyutta yalnızca birkaç mikron olan hafif bir deri uyarısıdır. Büyük olasılıkla böcek ısırıklarını önlemek için bir uyarı mekanizması olarak gelişmiştir. Kaşıntı ani eşmeleri tetikler, çünkü size sıtma bulaştırmaya çalışan bir sineği öldürmenin en hızlı yolu budur.

10. Déjà vu açıklanabilir mi?

- 19.yüzyıl Alman çalışanlar déjà vu’nun bir çeşit bilişsel gaz olduğunu öne sürdü. Normalde aynı anda olan duyum ve algılama süreçleri bir şekilde senkronizasyonu kaybedince bu durum yaşanır. Modern insanlar bunu beyindeki geri getirme ve benzerlik işlemlerinin senkronize olmaması olarak algılar. Fakat daha pek çok teori vardır ve kimse cevabı tam olarak bilemez. Bu sebeple de cevap hayırdır.

11. Uçaklar kalkışa geçerken neden kabin ışıklarını karartırlar?

- Amaç yolcuların gözlerini karanlığa alıştırmaktır. Bu yalnızca rahatlık için yapılmaz aynı zamanda da bir güvenlik işlemidir. Uçak acil bir durumda boşaltılmak zorunda kalsa yolcuların gözleri dışarıdaki karanlığa bu sayede daha rahat alışır.

12. Neden beş el ve beş ayak parmağımız vardır?

- Bu büyük olasılıkla tesadüften başka bir şey değildir. Tüm tetrapodlar (memeliler, kuşlar, sürüngenler ve amfibileri de kapsayan omurgalı grubu) pendaktil bir soydan gelir. Pendaktil ‘beş parmaklı’ anlamına gelir ve bu basit düzen o soydan gelen tüm hayvan gruplarında korunmuştur. Tetrapodların ortak ataları, Devon döneminde yaklaşık 365 milyon yıl önce yaşayan lob-kanatlı balıklardır. Fosil kayıtları ayrıca kanatlarında aynı anda altı ya da yedi ‘parmağı’ olan balıkların varlığını gösteriyor fakat beş parmaklı formların hayatta kalıp karada yaşayan kalıplardan olmasının asıl sebebi bilinmiyor. Büyük olasılıkla daha az parmak kemiğinin olması her birinin daha kuvvetli olmasına izin verdi ve bu da sudan çıkarken sürünme konusunda yardımcı oldu. Ancak beş sayısının sihirli bir tarafı yok ve sıralı evrimsel baskılar pek çok türün parmakları birleştirerek çevrelerine daha uyumlu, daha kalın ve güçlü pençeler, ayaklar edinmesine sebep oldu.

13. Bira neden kahverengi, üstü de beyazdır?

- Kahverengi, arpa tanelerinin filizlenerek kavrulmasına izin verilmesiyle oluşan malttan gelir. Düşük bir kavrulma derecesi, açık renk bir biranın ortaya çıkmasının sağlar. Daha yüksek bir derece daha koyu renk bir bira elde edilir. Hancıların açık renkli biralarına konsantre sülfrik asit ekleyerek hemen kahverengine dönmesini sağlamak üzere şekere karbonat attığı, içinlerin midesinde ani sorunlara sebep olan 19.yüzyıl döneminde yaşamadığınıza şükretmek gerekir. Üstteki köpükler, ince bir sıra likit birayla çevrilidir fakat bu sıra öyle incedir ki beyaz ışığın etkisinin üstüne çıkabilecek kadar yeterli ışık ememez. Köpüklerin yüzeyinden yansıyan ışık, ayrıca beyaz kalır ve böylece biranın üst kısmı beyaz olur.

14. Peynir yemek insana kabus gördürür mü?

- Uykudan önce yediğiniz her ağır şey Hızlı Göz Hareketi (REM) uykunuzda daha fazla vakit geçirmenize dolayısıyla da daha fazla rüya görmenize sebep olur. Peynirin rüya görme konusunda ekstra bir etkisi olduğuna dair (iyi ya da kötü) bir kanıt yoktur.

15. Kainatın en soğuk yeri neresidir?

- Kainatın en soğuk yeri, yeryüzünden 5000 ışık yılı uzak bir toz ve gaz bulutu olan Boomerang Nebula’dadır. -272 C°’lik bir sıcaklığı vardır ve yaşlanan merkezi yıldızından kopan gaz ve tozların hızlı büyümesinden oluşur.

16. İnsanın kendi kendine konuşması sahiden delilik belirtisi midir?

- İnsanların özellikle stres anlarında ve yalnızken kendi kendileriyle yüksek sesle konuştukları ‘özel konuşma’ denilen fenomen tamamen doğaldır.

17. Streç film nasıl yapışır?

- Streç filmler ya PVC’den ya da yapışmasını sağlaması için işlemden geçen yüksek yoğunlukta polietilenden yapılır. Streç filmi açtığınızda bir katın yüzeyindeki elektronların bazıları bitişik kata çekilir. Bu pozitif ve negatif elektrostatik yük parçaları yaratır. Streç film iyi bir yalıtkan olduğundan bu yük uzunca bir süre için karşı koyar. Streç filmi kendi etrafına ya da bir başka yalıtkana (cam gibi) sardığınızda elektrostatik yük diğer yüzeyde karşıt bir yüke neden olur ve ikisi birbirine yapışır. Bunu metal gibi bir iletkende denerseniz yapışmaz çünkü yük dağılmış olur.

18. Büyük Patlama’da ses çıktı mı?

- Ses yoğunluktaki dalga benzeri değişimlerden kaynaklandığından gerçek bir boşlukta herhangi bir şey duymanın olanağı yoktur. Böyle olabilse bile Kainatın ilk evreleri boşluk değildi; hidrojen ve iyonlaşmış gazlarla doluydu. Büyük Patlama sonucu ortaya çıkan ses, direkt olarak duyulamayacak kadar düşük frekansta olurdu fakat gerçek kozmik bilgiler kullanıp frekansı artıran Washington Üniversitesi’nden kozmolojist Profesör John Cramer sesin simülesini yaptı.

19. Uzay araçlarında yapay yer çekimi nasıl yaratılır?

- Uzun görevlerdeki astronot incelemeleri, ağırlıksızlığa uzun süre maruz kalmanın kas ve kemikleri zayıflattığını göstererek bilim adamlarının uzay araçlarında yapay çekim yaratma yollarını aramasına sebep oldu. İlk uzay yolculuklarından bile önce Werner Von Braun gibi öngörülü kimseler yer çekimini andıran merkezkaç etkisi yaratmak için uzay araçlarını döndürmeyi önerdi. Ancak 1960’lar ve 1970’lerde yapılan deneyler, 2 rpm’den daha fazla olan rotasyon oranlarının insanların midesini bulandırdığını gösterdi. Bu kötü bir haberdi. Bu yavaş dönüş oranıyla, yeryüzündeki gibi bir yer çekimini taklit edebilecek bir etki yaratabilmek için uzay aracının yaklaşık 450 metrelik bir çapa sahip olması gerekirdi. Mühendisler hâlâ bu sorunu çözmeye çalışıyor fakat henüz çok az başarı gösterilebildi. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden bir grup, ‘çekimsel jimnastik’ deneyi yaptı ve astronotların, kısa süreli yapay yer çekimini tadabilmesi için insan büyüklüğünde savurmalı kurutuclar yapıldı. Ancak böyle bir durumda rotasyon oranı uzay aracından yüksek (23 rpm) olmalı ki mide bulantısı problemi yaşanmasın. Uzay aracının kalıcı olarak 1G ya da doğal olarak kendi çekimini yaratabilecek kadar büyük bir bina veya aracı hızlandırmasını sağlamak gibi farklı yollar da var. Ancak her iki metod da şimdilik teknolojik yetilerimizden fazlasıyla uzak.

1. Suya alerjimiz olabilir mi?

- Hayır. Bir maddeye karşı hassasiyet, bağışıklık sistemi antikorları ona saldırınca oluşur. Fakat suya karşı hassasiyet gösteren hiçbir antikor yoktur.

2. Kurşun geçirmez cam nasıl yapılır?

- Bu tür camlara kurşuna dayanıklı camlar denilmesi daha doğru olur, çünkü delme durumuna karşı dayanıklıysalar da aynı noktaya birkaç defa atış yapılması sonucu hasar oluşacaktır. Çoğunlukla bir kat aşınabilir polikarbonat plastiğin iki cam tabaka arasına konulmasıyla yapılır. Kurşunun etkisiyle dış cam çatlar ve enerjiyi geniş bir alana yayar. Böylece plastik kat zarar görür fakat patlamaz.

3. Tohumlar hangi yöne doğru büyüyeceklerini nereden bilir?

- Tüm bitkiler çekimsel alanın yönünü hissedebilir ve kendilerini buna göre ayarlayabilirler. Buna geotaksi adı verilir. Olgun bitkilerde fototaktizm (ışık kaynağına doğru gelişme) çekimsel etkiyi sap ve yapraklar için bastırır fakat kökler (ve toprak altındayken tohumlar) uyum için yer çekimine güvenirler.

4. Sumo güreşçileri neden bu kadar kiloludur?

- Bu durum, Newton’ın ikinci hareket yasasıyla ilgilidir. Buna göre hız = güç/kütle. Yani ne kadar ağırsanız sizi ringden atabilmek ya da kaldırıp atabilmek için rakibiniz o kadar güç uygulayacaktır. En ağır güreşçi 267 kilogramdır ve bu zamana kadar hiçbir ağırlıkçı bu kadar fazla kiloyu kaldırmamıştır.

5. Blu-tack yapıştırıcısı yapışabiliyor da nasıl yapışkanlı gibi gelmiyor?

- Blu-tack’te elektrostatik etkileşim bulunur, bu da kendisi ve yapıştığı şey arasında kimyasal bir bağ oluşturur. Çok ufak moleküllerden oluşur ve zamanla maddelerin yüzeyindeki mikroskobik girintilere sızar. Blu-tack ilk başta elinize yapışmıyor gibi gelebilir fakat uzun bir süre elinizde tutarsanız yapışmaya başlayacaktır.    

6. Yaşlı adamlar neden kelleşirken burun kılları uzar?

- Erkek cinsinde kellik DHT hormonu ya da dihydro-testosteronu sebebiyle ortaya çıkar. Bunun vücut üzerinde daha başka pek çok etkisi vardır ve burundaki kıl kaybını durdurduğuna inanılır. Böylece her tüy ekseninin daha uzun bir uzama dönemi olur. Ancak asıl mekanizma hâlâ tam olarak anlaşılabilmiş değildir.

7. Kainat neden yapılmıştır?

- 21.yüzyıl bilimi karşısındaki en büyük gizemlerden biri budur. Sıcaklıkla ilgili yapılan Büyük Patlama’dan kalma yakın zamanlardaki çalışmalarda atomlardan oluşan itibari maddelerin, Kainattaki maddelerin yalnızca yüzde birkaçını açıklar. Bunların çoğu sözde soğuk katı madde formundadır ve onun da bu şeytanî ismi astronomların bunun ne olduğunu bilmediği gerçeğini yansıtmaktadır.

8. Saf oksijeni içine çekmek neden insanı öldürür?

- Kanımız içimize çektiğimiz oksijeni yakalamak ve hemoglobin adı verilen molekülün taşınmasına güvenle bağlamak üzere gelişmiştir. Normal O2 konsantrasyonundan daha yoğun bir havayı içinize çekerseniz ciğerlerdeki oksijen kanın bunu taşıma yeteneğini bastırır. Sonuç olarak oksijen ciğerlerin yüzey proteinlerini bağlar, merkezî sinir sisteminin işleyişini sekteye uğratır ve retinaya saldırır.

9. Hapşırırken gözlerimi kapatmazsam patlarlar mı?

- Hayır, hapşırma olayına dâhil olan burun ve boğazdaki hava boşluklarının gözün arkasındaki bir şeye doğrudan bağlanmaması da dâhil olmak üzere pek çok sebepten ötürü böyle bir şey olamaz. Bu demek oluyor ki gözlerinizi yuvalarından çıkartabilecek bir basınç uygulayamazlar.

10. Tüm insanlık ölse yeniden maymunlardan türer miydik?

- Türe özel bir salgınla hepimiz ölsek belki bir bir başka maymun türü evrim geçirip iki ayak üzerinde yürümeyi başarabilirdi.

11. Eşek arıları bal yapabilir mi?

- Hayır. Yetişkin eşek arıları çiçeklerden nektar alır fakat bunları bala dönüştürmez. Avlarının içine yumurta bırakarak yavrularını beslerler.

12. Neden acıkırız?

- Akciğer-mide siniri midedeki tokluk hissiyle ilgili bilgileri beyindeki hipotalamusa gönderir. Açlık aynı zamanda insülin, leptin, grelin ve kolesistokinin de dâhil olmak üzere hormonlar tarafından da kontrol edilir. Bunların seviyeleri, kandaki ve sindirim yolundaki farklı besin seviyelerine göre değişir.

13. Viagra nasıl işliyor?

- Viagra, aslen yüksek tansiyon ya da kalp hastalığı yaşayan hastalar için araştırılan bir ilaç olan sildenafil sitratın marka adıdır. PDE5 isimli bir enzimin hareketlerini engelleme yoluyla işler. Bu enzimin rolü, corpus cavernosanın (penisteki ereksiyon doku kütlesi) pürüzsüz kaslarını yumuşatan cGMP isimli bir başka enzimi yıkmaktır. Corpus cavernosa da bunların kanla dolmasını ve ereksiyonun gerçekleşmesini sağlar. Sildenafil sitrat PDE5’I engelleyince cGMP seviyesi, erkek cinsel anlamda aktif kaldığı sürece yükselmeye devam eder ve böylece corpus cavernosa normalde olduğundan daha baskın bir kanla şişmiş olur. 1980’lerin başında ereksiyon yaratabilmek için bazı kas gevşeticiler kullanılmıştır. Fakat Viagra’yı özel kılan erkeğin yalnızca cinsel anlamda uyanmış olduğu bir zamanda işe yaramasıdır. Bunun sebebi PDE5 enziminin özelliğidir.  

14. Sinekler neden kötü kokuya gelirler?

- Bize çürüme habercisi olarak gelen kokular, sinekler için tam da aynı sebepten ötürü çok çekicidir. Organik madde (hayvan ya da sebze) çürümeye başladığında yumuşak ve nemli bir hâl alır ve sinek larvası için ideal üreme koşullarını oluşturur. Dişi sinekler yumurtalarını dizi hâlinde (ev sineğiyse 50 ya da 100 kadar) bıraktıkları çürümüş materyallere çekilirler. Bu yumurtalar 12 saatte kabuklarından çıkabilir ve larva yumuşak materyalin içine saklanarak pupaya dönmeden birkaç gün orada beslenir. Pupa da yetişkin sinekler üretir. Yumurtadan yetişkinliğe geçiş için 10 gün gibi kısa bir süre gerekir.

15. Kafamızı vurduktan sonra neden yıldızlar görürüz?

- Görülen yıldızlar aslında görsel konrteksinizde anlık ateşlenen nöronlardır. Oksijenlenme seviyesi, hızla ayağa kalktığınız ya da beyninize aniden sert bir darbe aldığınızda kılcal damarlarınıza kan göndererek birden değiştiğinde bu durum gerçekleşir. Kılcal damarlara en yakın olan nöronlar ilk olarak etkilenirler ve yeterince hızlı olursa etraftaki nöronlara gelmeden yanabilirler. Bu da beyninizin ışık olarak yorumladığı izole işaretlere sebep olur.

16. Kuşlar elektrik kablolarına tünediklerinde neden elektrik akımına kapılmazlar?

- Asıl öldüren tek başına voltaj değildir. Elektriğin akması için gerekli olan voltaj değişimleri de burada iş görür. Eğer bir kuş 35,000 voltluk tek bir elektrik hattına tünerse voltaj farklılıklarının olmaması güveni sağlar. Ancak kanatlarını açarak farklı voltajdaki bir başka elektrik hattına değerse elektriğe kapılır. Bu yüzden elektrik şirketleri kablolar arasına yeterince aralık bırakır.

17. Güneş ışığı neden insanı mutlu eder?

- Beyinde ve dolaşım sisteminde ruh hâllerimizi idare ederek iyi hissetme faktörlerini artıran bir dengeleme oluşumu vardır. Kışları bu durum bazen Mevsimsel Bozukluklara sebep olur. Beyindeki pineal bezlerinin ürettiği melatonin hormonu uyku/uyanıklık döngümüzü düzenler fakat bunun aşırı seviyeleri depresyona sebep olabilir. Yüzümüzdeki ışık hareketi melatonin sentezini bastırır ve ruh hâlimizi artırır. Evrimsel teoriler de buna uyum sağlayabilir. Geceleri uyuyan pek çok primat vardır ve büyük olasılıkla her zaman depresyonda olmazlar. Işığı karanlığa tercih etmemizin sebebi büyük ihtimalle insanların gün içerisinde aktif olmasıdır.

18. Kırmızı üzüm yemek kırmızı şarap içmek gibi iyi gelir mi?

- Hayır. Kırmızı şarabın artıları, üzüm suyundakinden iki kat daha yoğun olan flavonoidlerden kaynaklanır.

19. Kanımızdaki demir güçlü manyetik alanlardan etkilenir mi?

- evet fakat çok az. Rastgele termal hareketler hemoglobin meloküllerinin durgun manyetik dipoller oluşturmasını engeller.

20. 100 senelik fotoğraflar hâlâ duruyor. Dijital makinelerle çekilen fotoğraflar da bu kadar dayanıklı olabilecek mi?

- Eğer fotoğrafları bastırır ya da ışığa dayanıklı CD-R’larda muhafaza ederseniz dayanabilirler.

21. Bazı insanlar şanslı mı doğuyor?

- Şans tesadüfîdir ya da o şey gerçekten şans değildir. Bir insandan diğerine değişen şey şansı ve iyi talihi algılama biçimidir. Focus dergisine katkıda bulunan ve ‘Şans Faktörü’ isimli kitabı yazan Profesör Richard Wiseman, bazı insanların diğerlerine göre fırsatları değerlendirme ve yeni tecrübelere açık olan rahat bir tavır takınma konusunda daha iyi olduklarını söylüyor. Asıl gerçek bu insanların kendilerini şanslı görmesi, iyi şansın etkilerini abartarak hayatlarını iyimser bir açıdan değerlendirmeleri ve kötü şansı da böyle yok etmeleridir.

22. Bağımlı olmak için ne kadar sigara içmek gerekir?

- Nikotin bağımlılığı Fagerstrom testi uygulanarak değerlendirilir. Bu, günde kaç sigara içtiğiniz ve uyandıktan ne kadar süre sonra sigara içtiğinizin değerlendirildiği kısa bir ankettir. Sigaraya bağımlı olmak için birden fazla sigara gerekir fakat genç içicilerde bağımlılık genelde ilk denemeden sonraki bir sene içerisinde başlar.

23. Bulutlar neden uçar?

- Bulutları oluşturan sıcak, nemli havaların yukarıya çıkışı aynı zamanda onların yukarıda durmasını da sağlar. Tipik bir buluttaki toplam su oranı 200 fil ağırlığındadır fakat yere düşmezler çünkü su minik damlacıklar ve buz kristallerine ayrılır. En büyük damlacıkların bile çapı 0.1 mm’dir. Bu büyüklükteki bir damlacığın düşmesi öyle bir hava rezistansıyla karşılaşır ki en yüksek hızı 30 cm² olur. Ancak bir bulutta düşüş hızı, yükselen havanın çıkış hızıyla dengelenir. Böyle pek çok damlacık bir araya geldiğinde yağmur olacak kadar büyük bir hâl alırlar. Bulutların havada durmasını sağlayacak hava hızı bulutun tipine göre değişir. Düz, yaygın, katmanlı bulutlar saniyede yalnızca birkaç santimetre yükselen hafif hava akımlarınca oluşturulur ve desteklenir. Ağır yağış ve fırtınalara sebep olan kümülüs (ya da taşınımlı) bulutlarında daha büyük damlacıklar bulunur ve destek için saniyede birkaç metrelik hava yükselişine ihtiyaç duyarlar.   

24. Uzay hangi noktada başlar?

- Astronotlar uzayı dolaşmaya başladıktan elli yıl kadar sonra dahi uluslararası anlamda kabul edilmiş bir uzay başlangıç noktası yoktur. NASA geleneksel olarak 80 km’lik yüksekliğe ulaşan insanlara ödül veriyor. 1960’larda NASA’nın deneysel roket uçağı X-15’inden sekiz pilota bu mükafat verildi; tıpkı Mercury, Gemini ve Apollo programlarının astronotları gibi. Bunların arasında Joe walker 1963’te iki defa 100 km’den yüksek noktalara ulaşarak ödül almıştır. Çoğu uzman bu yüksekliğe varma görevinin gerçek bir uzay uçuşu gerektirdiğini söylüyor. Henüz yasal bir belirleme olmasa da 2002 senesinde Avustralyalı hukukçular 100 km’yi uzayın başladığı alan olarak tanımlıyor.

25. Neden acı bir yemek yerken burnumuz akar?

- Akan burunların sebebi çoğunlukla burundaki göz yaşı kanallarından geçen akan gözlerdir. Yaşaran gözün refleksi ana yüz siniri olan ve ağızda, burunda ve gözde kolları olan üçlü sinirlerce tavassut edilir. Bu refleks kuvvetle muhtemel gözleri ve burnu tahriş edicilerden temizlemek için gelişmiştir. Acı yemeklerde tahriş edici olarak kapsaisin yağını, soğuk havalardaysa rüzgârın kurutucu etkisini suçlamak gerekir.

26. Ne kadar hızla gidersem batmadan deniz kayağı yapabilirim? (65 kilogramda)

- Newton’un hareket kurallarına göre yapılan bir hesaplamayla saatte 20 km’nin uygun bir hız olacağı söylenebilir. Size ayakta tutan kaldırma gücü, arasından geçmek için suyu yolunuzdan çıkarmada harcadığınız güce karşı bir reaksiyondur. Değeri de hızınıza, suyla teması bulunan kayak bölgesi ve kayağın suya karşı saldırdığı açıya göre değişir. Su kayağı resim ve filmlerinden anlaşıldığına göre tipik bir saldırı açısı 15°’dir ve ağırlığınızı tutmak için saatte 20 km gibi bir hıza ihtiyaç vardır. Ancak bu değeri yine de çok ciddiye almayın, çünkü sürtünme çekişi, burun dalgası etkisi ya da kayağın biçimi dikkate hesaba katılmamıştır. Ancak tecrübelerle ve üst seviye bir K-4 kayak takımının daha hafif bir su kayakçısını saatte 20 km’nin biraz üzerinde olup rekor bir hızla çekebileceği iddiasıyla da uyum içindedir.

27. İnsanlar gıdıklandıklarında neden gülerler?

- Çoğu tür, gıdıklama ya da hafif dokunma gibi şeylere, hassas bölgelere gelebilecek bir saldırıyı önlemek amacıyla geri çekilerek karşılık verir. Görünen o ki, gıdıklanmayı kişisel yakınlık ifadesi olan yalancı bir saldırı olarak algılamaya başladığımızda çocuk olarak güleriz. Tuhaf bir biçimde bilişsel nörobilimci Sarah-Jayne Blakemore’un yakın zamanlarda yaptığı bir araştırmaya göre ne kadar denesek de kendi kendimizi gıdıklayamayız.

28. Balıklar su içer mi?

- Bu sorunun cevabı hem evet hem hayır. Tatlı su balıkları ozmoz yoluyla solungaçlarından gereğinden fazla su emerlerken tuzlu su balıkları ozmoz yoluyla su kaybettiklerinden su içerler.

29. İnuit tuvaletleri de buzdan mı yapılmıştır?

- İnuit insanlarının tuvaletleri de herkesinki gibidir. Çoğu Arktik insanının bir igloya en yakın olduğu an DVD’de Kuzeyli Nanook filmini izlediği andır.

30. Zürafalar yüzebilir mi?

- Evet, BBC kanalının Büyük Kedilerin Günlüğü programı ekibi, Kenya’daki Mara Nehri’nde kısa mesafeli de olsa yüzen bir zürafa görüntüledi.

31. Bitkilere müzik çalmak büyümelerine yardımcı olur mu?

- Hayır, ses titreşimine cevap veren çok az bitki vardır. Örneğin Mimosa pudica (küstüm otu) bu tepkiyi verir. Ancak müziksel takdir tamamen farklı bir konudur.

32. Deniz anasının soktuğu bir yerin üzerine küçük tuvaletinizi yapmak sahiden de acıyı azaltır mı?

- Hayır, böyle bir şey büyük olasılıkla cildinizin altına zehir enjekte eden minik, salgı dolu zıpkınlar olan daha fazla yakıcı kapsülün ateşlenmesine neden olur.

33. Neden tüm gezegenler ve aylar dönüyor?

- Bunun sebebi Solar sistemin kökenlerine bağlı. Çünkü ilk başta Güneş, tesadüfî olarak dönen toz ve gaz bulutlarıyla çevriliydi. Yer çekimiyle Güneş’e doğru çekilen bu bulutlar,tercih edilen bir hareket yönüne ittiren iç çarpışmalarla daha yoğun bir hâl aldı. Lavaboda dönen su gibi sürekli hızlanan bir oranla bu yöne doğru çekilen çarpışan bulutlar da sonuç olarak kendi yer çekimleri altında çökecek kadar yoğunlaşır ve dönen gezegenlerle ayları oluşturur. Tek istisna Satürn’ün ayı Hyperion’dur. Bu ay, oldukça şiddetli bir etki görmüş olmalıdır ki uzayda düzensiz bir biçimde yuvarlanan patates şeklinde bir kayaya dönüşebilsin.

34. Işık hızının herkes için aynı olduğunu nereden biliyoruz?

- Bu, özel görelilik teorisinin ardındaki iddiadır ve tam olarak açık değildir. Trenin hızı istasyonda duran biri için saatte 200 km olabilir fakat diğer yönden gelen bir tren için saatte 400 kilometre olabilir. Einstein’ın nasıl hareket ettikleri önemli olmaksızın ışık hızının herkes için aynı olduğu iddiası, Cenevre’deki CER N uzmanları tarafından onaylandı. Atom-altı partikülleri ışık hızının yüzde 99.975’ine kadar hızlanabilmişlerdir fakat saldıkları ışık hızı ölçüldüğünde saniyede 300,000 km olduğu görüldü. Bu da, Einstein’ın tahmin ettiği gibi partiküllerin sabit olduklarındaki hızıyla aynıdır.

35. Neden bazı insanlar çift eklemlidirler?

- Uzuvlarınızdaki asıl eklem sayısı, çok ağır gelişimsel anormallik durumları dışında çok fazla değişmez. Ancak eklemlerin iki ucunda kemikleri bir arada tutan bağ dokular, elastiklik anlamında bir insandan diğerine değişir. Gençler ve eklemlerini jimnastik ya da yogayla esneten insanlar, bizlere tuhaf gibi görünen bir dizi hareketi gerçekleştirebilir. Hipermobilite olarak da bilinen akıl almaz eklem konumlanmasının sebebi ya eklemlerdeki hizasız ve kusurlu kemiklerdir ya da ciltteki kolojen yapısını, bağ dokularını ve kemikleri etkileyen kalıtsal bir durum olan Ehlers-Danlos Sendromudur. Ayrıca eklem profriosepsiyonunu azaltan bazı insanlar da vardır. Böylece beyin bir eklemin ne kadar uzadığını doğru olarak algılayamaz ve kaslara düzgünce sinyal gönderemez.

1. Geri dönüşümü yapılmış bir alüminyumun tekrar kullanılabilecek bir hâle gelmesi için üç ay gerekiyor.

2. 2002 senesinde Rutgers Üniversitesi araştırmacıları, strafor bardak ve polietilen süt sürahisinden yapılan plastik kirişler kullanarak bir nehrin üzerine 12 metrelik köprü yaptılar.

3. Birinci Dünya Savaşı sırasında korse balinasından iki savaş gemisi inşa edilecek kadar metal elde edildi.

4. 27 Nisan 2008’de Earthrace isimli tekne, dünyayı tekneyle dolaşmadaki hız rekorunu kırmaya çalıştı.Bu rekor denemesi için bir kısmı insan yağından oluşan biyoyakıt kullanıldı.

5. İngiltere’nin 2007 Geri Dönüşüm haftasında incecik modeller, çelik kutulardan yapılmış bikiniler giyerek Brighton sahilinde salınarak yürüdü.

6. Nike eski koşu ayakkabılarını topluyor ve tenis kortu ya da koşu alanları gibi spor yüzeyleri için ham madde olarak kullanıyor.

7. Çin’de İngiliz şarkıcı/söz yazarı Robbie Williams’ın satmayan 1 milyondan fazla albümü yolları yeniden kaplamak için kullanılacak.

8. Geçen sene Çin’deki kuaförlerde, kullanılmış prezervatiflerin saç bağı olarak geri dönüşüme gönderilmesi büyük olay yaratmıştı.

9. Asya’da başka bir yerde 2006 senesinde girişimci bir diş teknisyeni, kullanılmayan helikopterlerdeki değerli metallerden kazanç sağlayabilmek için Japon Diş Geri Dönüşüm Kuruluşu’nu kurdu. Gelir Unicef’le paylaşılıyor.

10. Amerikalılar her yıl 80 milyon dolardan fazla değere sahip bakır, altın, gümüş, paladyum ve platinyumu hurdaya çıkarıyor. Hepsi de cep telefonlarından.

11. Yeni İngiliz yasalarına göre eski elektronik eşyaların hiçbiri atılamaz. Diğer elektronik atık denilen şeylerle beraber bunlar da geri dönüşüme gönderilmek zorunda.

12. Avustralya’da bir fındık bahçesi, eski Macintosh bilgisayar kasalarını, zararlı böcekleri yiyen kuşlar için ev hâline getiriyor.

13. Luiz Bispo, Rio de Janeiro varoşlarında inşaat atıklarından kendine bir ev yaptığında, kent otoriteleri bunu yıkmakla tehdit etti. Şu an plastik şişelerle kaplı zemini olan pislik dolu bir nehirde yüzen ev, güçlendirilebilir gelişimin bir ikonu olarak alay konusu hâline gelmiş vaziyette.

14. Şehirler geri dönüşümcüler için her zaman altın madeni gibi olmuştur. Eski zamanlardan beri deri tabakçıları, hayvan cildini deriye dönüştürmek için idrar kullanıyor.

15. Orta Çağ’da idrar aynı zamanda barutun ana elemanlarından olan güherçilenin yapımında kullanılıyordu.

16. Roma yerleşim yerlerindeki duvarcılık, Orta Çağ kilise inşaatçıları için oldukça kullanışlı bir taş kaynağı oldu.

17. 1821 senesinde Türk askerleri Partenon tapınağındaki Yunan güçlerinin etrafını sardı ve kurşun yapmak için tapınaktaki kurşunları almaya başlamış. Ne kadarı doğrudur bilinmez tabii.

18. Artık koyun dışkısı hava temizleyicisi dahi var. Steril hâle getirilen koyun dışkıları çimen ya da nergis kokulu materyallerle birleştirilip paketlere konuluyor.

19. Mannheim, Almanya’daki Doggone Projesi dâhilinde, ölen hayvanlar gübre hâline getiriliyor.

20. İngiliz bir şirket olan Ecopods, sertleştirilmiş geri dönüşümlü kâğıttan yapılan havalı tabutlar üretiyor. Üstelik çivit mavisi ve gümüş grisi de dâhil olmak üzere pek çok farklı rengi bulunuyor.

» Karada yaşayan hayvanlardan,en iri ve en güçlüsünün fil olduğunu,

» Sıçan ve farelerin 10 memelerinin olduğunu ve bunların dördünün göğüste, altısının da kasıkta bulunduğunu,

» Okyanus kaplumbağasının hiçbir şey yiyip içmeden 1 yıl yaşayabileceğini, ömürlerinin ise 200 yıl olduğunu,

» Bir okyanus kertenkelesinin (iguana’nın) su altında hiç nefes almadan yarım saat durabildiğini,

» Arı kuşlarının saniyede yaklaşık 60-70 defa kanat çırptığını,

» Bir timsahın su altında hiç nefes almadan 4-5 saat kalabildiğini,

» Timsahların güneşe çıktıklarında rahatlamak için ağızlarını açtıklarını,

» Köpekbalıklarının, yiyecekleri canlının titreşimlerini tam 100km öteden hissettiklerini,

» Somon balıklarının üremek için 100 km yol katettiklerini,

» Kuşlar içinde en büyük yumurtanın deve kuşu yumurtası olduğun ve bu yumurtaların yaklaşık 1,5 kg ağırlığında olduğunu,

» Günümüzden 700 yıl önce soyu tükenen fil kuşlarının yaklaşık 12 kg ağırlığında yumurta yumurtladığını,

» Gülmek için 17, kaşlarımızı çatmak için 42 kasımızın çalışması gerektiğini,

» En küçük yumurtanın aynı zamanda en küçük kuş olan sinek kuşuna ait olduğunu, bu kuşların yumurtalarının yarım gramdan daha hafif ve bir buğday tanesinin yarısından daha küçük olduğunu,

» Çiğ yumurtayı elimizle döndürüp tekrar tuttuğumuzda içinin döneceğini,

» Dünyanın en büyük çiçeğinin Endonezya’daki yağmur ormanlarında yaşayan Raflezya adındaki çiçek olduğunu ve bu çiçeğin çapının 1 metreden fazla olduğunu,

» Bazı bitkilerin et yediklerini, sinek kapan bitkisinin yapraklarının dokunulduğunda hızla kapandığını ve bu bitkinin yaprağına konan böceklerle beslendiğini,

» Dünya’nın en uzun ağaçlarının Amerika Birleşik Devletleri’nin Kaliforniya eyaletinde yaşayan sahil sekoyaları olduğunu, bu ağaçların yaklaşık 2000 yıl yaşadıklarını ve ağırlıklarının 500 tonu bulduğunu,

» Sahil sekonyalarının yakın akrabası olan ve 90-95 metre boya ulaşabilen dev sekonyaların ise 3000 yıldan fazla yaşadıklarını,bu ağaçların en uzunun 112 metre boyunda olduğunu,

» Dünyanın en yaşlı ağacının Amerika Birleşik Devletleri’nin Kaliforniya eyaletinde yaşayan bir kara çam olduğunu ve bu ağacın 4.600 yaşında olduğunu,

» Ağaçların büyürken gövdelerinin her yıl genişlediğini, bu genişlemelerin gövdeye her yıl bir halka kazandırmış olduğunu ve bu halkaların sayılarak ağacın yaşının bulunabilineceğini,

» Ihlamur ağacının odunu en hafif odunlardan biri olduğundan model uçaklar gibi hafif olması istenen eşyaların ıhlamur kerestesinden yapıldığını,

» Kestane ağacının kerestesinin yaklaşık 500 yıl dayandığını ve Karadeniz Bölgesinin tarihi evlerinin bu kerestelerden yapıldığını,

» Dünya’nın yedi harikasından biri olan Babil şehrindeki asma bahçelerinin, zamanına göre çok ileri sulama yöntemleriyle o hale geldiğini,

» Bütün kar tanelerinin altıgen olduklarını, her yağışta düşen milyarlarca kar tanesinden hiçbirinin diğerine benzemediğini,

» Bugüne kadar görülen en büyük dolu tanesinin 19 cm çapında olduğunu ve bunun yaklaşık bir futbol topu büyüklüğüne eşit olduğunu,

» Gökyüzünün mavi görünmesinin nedeni atmosfer olduğunu, atmosferdeki tozların ve su damlacıklarının mavi rengi daha çok yansıttıkları için gökyüzünün bu renkte olduğunu, Uzayda ise Güneş ışığını renklerine ayırıp bunlardan birini yansıtacak her hangi bir madde olmadığı için Uzayın siyah renkte olduğunu, eğer Ay’da yaşasaydık gökyüzüne baktığımızda gökyüzünü siyah göreceğimizi,

» En çok yağış alan yerin Hawaii adasındaki bir dağ olduğunu, buraya yılda 350 gün yağmur yağdığını,

Atakama - Şili

» En az yağış alan yerin Güney Amerika kıtasındaki Şili’nin Atakama Çölü‘ndeki bir bölge olduğunu,buraya 1971 yılında yağan yağmurdan önce 400 yıl hiç yağmur yağmadığını,

» Bugüne kadar ölçülen en yüksek rüzgar hızının ABD’nin Teksas eyaletinde görülen bir hortum olduğunu ve bu hortumda 450 km/saat hızında rüzgarlar oluştuğunu,

» İpek ticareti için Avrupa’dan Çin’e gidip gelen kervanların yüzyıllarca kullandıkları aynı yolun İpek yolu olduğunu,

» Arıların buldukları çiçeklerin yerlerini diğer işçi arıların arı dansı denilen bir işaret dili ile anlattıklarını, bu dans sırasında yapılan hareketlerin çiçeğin uzaklığını ve yönünü anlattığını…

Üç yanı denizlerle çevrili Türkiye balık yönünden olduğu kadar balık çeşitleri yönünden de zengindir. Yazık ki, bu değerli ürün daha çok kıyı insanlarınca tüketilmektedir. İç Anadolu ve Doğu Anadoluda ırmaklar ve göller tatlı su balığıyla dolu olduğu halde bu bölgelerin insanları balık yeme alışkanlığını henüz edinemediler.

Balığın Yararları:
• Balıkta başta fosfor olmak üzere, iyot, demir ve kalsiyum gibi madensel tuzlar ve A, D ve B on iki vitaminleri bulunur. Bu özellikleriyle balık:
• Bedene güç ve enerji verir,
• Zihin yorgunluğunu giderir,
• Yapısındaki demir sayesinde kan yapar,
• Balıktaki kalsiyum kemiklerin büyümesini sağlar ve özellikle çocukluk çağlarında gelişmeyi kolaylaştırır,
• Çok gerekli madensel tuzlardan biri olan iyot, vitaminlerin ve diğer madensel tuzların özümlenmesini sağlar.

Erkeğin Cinsel Gücünü Arttırır, Kadını Güzelleştirir:
Balıkta bol miktarda fosfor bulunur. Fosfor erkeğin cinsel gücünü arttırır, Çin nüfusunun bir milyarı aşmasının nedenlerinden biri de Çinlilerin balığa düşkün olmalarıdır. Fosfor, öte yandan, kadın cildini de güzelleştirir. Fosforla beslenen kadın aşk elektriği yayar. Bilimsel incelemelere göre, kadının bedeninde erkeği çeken büyüleyen bir aşk ışığı yayılır. Pervane ateşin yöresinde nasıl dönerse erkek de bu ışığın cazibesine kapılır. Fen, kadın bedeninden yayılan aşk elektriğini ve ışığını inceleyip özel feir fotoğraf camına geçirmiş ve ona (N) ya da Charpantier ışığı adını vermiştir. Fosforla beslenen kadınlar daha çok aşk elektriği yayarlar. Balıkta bulunan D vitamini ayrıca kadına döl bereketi sağlar ve onun doğum gücünü arttınr.

Balık Gözün Cilasıdır:
Balık etinde bulunan A vitamini gözlere kuvvet verir. Çok balık yiyenler yaşlılıklarında bile görme rahatsızlığı çekmezler.

Nasıl Alacaksınız:
Tazesi çok yararlı olduğu halde, bayatı da hayatı tehdit edecek kadar tehlikelidir. Balık satın alırken şu hususlara dikkat edin:
1- Balığı güvendiğiniz balıkçıdan alın.
2- Gözlerine iyice bakın. Taze balığın gözleri canlı ve siyahtır.
3- Taze balığın göz bebekleri dışa doğru bombelidir. Bayat balığın ise gözbebekleri çökmüştür, gözleri mat ve donuktur.
4- Elinizi etine bastırın. Taze balığın eti sert, bayat balığın eti yumuşaktır.
5- Taze balığın derisi kaygan bir jelatin sıvısıyla kaplıdır. Bayat balığın derisi kurudur. Solungaçları kiremit rengindedir..
6- Balığı koklayın. Kokusu ağır ise balık bayattır.
7- Buzluklarda bekletilmiş balıklar sizi yanıltabilir, onun da eti serttir. Bu takdirde yapacağınız şey balığın gözlerine bakmaktır. Gözleri donuk ve gözbebekleri çökükse bilin ki buzhanede bekletilmiştir.
8- Özellikle İstanbul’daki seyyar balıkçıların bazıları kovaya ya da leğene bayat balık koyup içine de bir iki canlı balık atıyorlar. Canlı balıklar suyu dalgalandırdıkça ötekiler de canlıymış gibi bir izlenim uyandırıyor. Bu oyuna gelmeyin.

Bütçenize Göre Değerlendirin:
Yukarda hangi balıklann hangi aylarda daha çok bulunduğu ve daha lezzetli olduğunu belirttik. Sofranızı hazırlarken verdiğimiz bilgileri bütçenize göre değerlendirin. Balık çok çıktığı zaman ucuz, az çıktığı zaman pahalıdır. Buna rağmen özellikle kalkan, barbunya, kırlangıç, pisi, dil, çupra, kılıç, yayın, alabalık gibi beyaz etli, dip sularda yaşayan balıkların avlanması güç, miktarı da her zaman azdır. Bu yüzden beyaz etli balıklann fiyatından daha yüksektir.

Balık miktarını etkileyen tek faktör avlama güçlülüğü değildir. Başta kalkan olmak üzere bazı balıkların soyu denizlerimizde tükeniyor. Bu yüzden de her mevsimde soyu tükenmiş balıklar yüksek fiyatla satılıyor.