1. Suya alerjimiz olabilir mi?

- Hayır. Bir maddeye karşı hassasiyet, bağışıklık sistemi antikorları ona saldırınca oluşur. Fakat suya karşı hassasiyet gösteren hiçbir antikor yoktur.

2. Kurşun geçirmez cam nasıl yapılır?

- Bu tür camlara kurşuna dayanıklı camlar denilmesi daha doğru olur, çünkü delme durumuna karşı dayanıklıysalar da aynı noktaya birkaç defa atış yapılması sonucu hasar oluşacaktır. Çoğunlukla bir kat aşınabilir polikarbonat plastiğin iki cam tabaka arasına konulmasıyla yapılır. Kurşunun etkisiyle dış cam çatlar ve enerjiyi geniş bir alana yayar. Böylece plastik kat zarar görür fakat patlamaz.

3. Tohumlar hangi yöne doğru büyüyeceklerini nereden bilir?

- Tüm bitkiler çekimsel alanın yönünü hissedebilir ve kendilerini buna göre ayarlayabilirler. Buna geotaksi adı verilir. Olgun bitkilerde fototaktizm (ışık kaynağına doğru gelişme) çekimsel etkiyi sap ve yapraklar için bastırır fakat kökler (ve toprak altındayken tohumlar) uyum için yer çekimine güvenirler.

4. Sumo güreşçileri neden bu kadar kiloludur?

- Bu durum, Newton’ın ikinci hareket yasasıyla ilgilidir. Buna göre hız = güç/kütle. Yani ne kadar ağırsanız sizi ringden atabilmek ya da kaldırıp atabilmek için rakibiniz o kadar güç uygulayacaktır. En ağır güreşçi 267 kilogramdır ve bu zamana kadar hiçbir ağırlıkçı bu kadar fazla kiloyu kaldırmamıştır.

5. Blu-tack yapıştırıcısı yapışabiliyor da nasıl yapışkanlı gibi gelmiyor?

- Blu-tack’te elektrostatik etkileşim bulunur, bu da kendisi ve yapıştığı şey arasında kimyasal bir bağ oluşturur. Çok ufak moleküllerden oluşur ve zamanla maddelerin yüzeyindeki mikroskobik girintilere sızar. Blu-tack ilk başta elinize yapışmıyor gibi gelebilir fakat uzun bir süre elinizde tutarsanız yapışmaya başlayacaktır.    

6. Yaşlı adamlar neden kelleşirken burun kılları uzar?

- Erkek cinsinde kellik DHT hormonu ya da dihydro-testosteronu sebebiyle ortaya çıkar. Bunun vücut üzerinde daha başka pek çok etkisi vardır ve burundaki kıl kaybını durdurduğuna inanılır. Böylece her tüy ekseninin daha uzun bir uzama dönemi olur. Ancak asıl mekanizma hâlâ tam olarak anlaşılabilmiş değildir.

7. Kainat neden yapılmıştır?

- 21.yüzyıl bilimi karşısındaki en büyük gizemlerden biri budur. Sıcaklıkla ilgili yapılan Büyük Patlama’dan kalma yakın zamanlardaki çalışmalarda atomlardan oluşan itibari maddelerin, Kainattaki maddelerin yalnızca yüzde birkaçını açıklar. Bunların çoğu sözde soğuk katı madde formundadır ve onun da bu şeytanî ismi astronomların bunun ne olduğunu bilmediği gerçeğini yansıtmaktadır.

8. Saf oksijeni içine çekmek neden insanı öldürür?

- Kanımız içimize çektiğimiz oksijeni yakalamak ve hemoglobin adı verilen molekülün taşınmasına güvenle bağlamak üzere gelişmiştir. Normal O2 konsantrasyonundan daha yoğun bir havayı içinize çekerseniz ciğerlerdeki oksijen kanın bunu taşıma yeteneğini bastırır. Sonuç olarak oksijen ciğerlerin yüzey proteinlerini bağlar, merkezî sinir sisteminin işleyişini sekteye uğratır ve retinaya saldırır.

9. Hapşırırken gözlerimi kapatmazsam patlarlar mı?

- Hayır, hapşırma olayına dâhil olan burun ve boğazdaki hava boşluklarının gözün arkasındaki bir şeye doğrudan bağlanmaması da dâhil olmak üzere pek çok sebepten ötürü böyle bir şey olamaz. Bu demek oluyor ki gözlerinizi yuvalarından çıkartabilecek bir basınç uygulayamazlar.

10. Tüm insanlık ölse yeniden maymunlardan türer miydik?

- Türe özel bir salgınla hepimiz ölsek belki bir bir başka maymun türü evrim geçirip iki ayak üzerinde yürümeyi başarabilirdi.

11. Eşek arıları bal yapabilir mi?

- Hayır. Yetişkin eşek arıları çiçeklerden nektar alır fakat bunları bala dönüştürmez. Avlarının içine yumurta bırakarak yavrularını beslerler.

12. Neden acıkırız?

- Akciğer-mide siniri midedeki tokluk hissiyle ilgili bilgileri beyindeki hipotalamusa gönderir. Açlık aynı zamanda insülin, leptin, grelin ve kolesistokinin de dâhil olmak üzere hormonlar tarafından da kontrol edilir. Bunların seviyeleri, kandaki ve sindirim yolundaki farklı besin seviyelerine göre değişir.

13. Viagra nasıl işliyor?

- Viagra, aslen yüksek tansiyon ya da kalp hastalığı yaşayan hastalar için araştırılan bir ilaç olan sildenafil sitratın marka adıdır. PDE5 isimli bir enzimin hareketlerini engelleme yoluyla işler. Bu enzimin rolü, corpus cavernosanın (penisteki ereksiyon doku kütlesi) pürüzsüz kaslarını yumuşatan cGMP isimli bir başka enzimi yıkmaktır. Corpus cavernosa da bunların kanla dolmasını ve ereksiyonun gerçekleşmesini sağlar. Sildenafil sitrat PDE5’I engelleyince cGMP seviyesi, erkek cinsel anlamda aktif kaldığı sürece yükselmeye devam eder ve böylece corpus cavernosa normalde olduğundan daha baskın bir kanla şişmiş olur. 1980’lerin başında ereksiyon yaratabilmek için bazı kas gevşeticiler kullanılmıştır. Fakat Viagra’yı özel kılan erkeğin yalnızca cinsel anlamda uyanmış olduğu bir zamanda işe yaramasıdır. Bunun sebebi PDE5 enziminin özelliğidir.  

14. Sinekler neden kötü kokuya gelirler?

- Bize çürüme habercisi olarak gelen kokular, sinekler için tam da aynı sebepten ötürü çok çekicidir. Organik madde (hayvan ya da sebze) çürümeye başladığında yumuşak ve nemli bir hâl alır ve sinek larvası için ideal üreme koşullarını oluşturur. Dişi sinekler yumurtalarını dizi hâlinde (ev sineğiyse 50 ya da 100 kadar) bıraktıkları çürümüş materyallere çekilirler. Bu yumurtalar 12 saatte kabuklarından çıkabilir ve larva yumuşak materyalin içine saklanarak pupaya dönmeden birkaç gün orada beslenir. Pupa da yetişkin sinekler üretir. Yumurtadan yetişkinliğe geçiş için 10 gün gibi kısa bir süre gerekir.

15. Kafamızı vurduktan sonra neden yıldızlar görürüz?

- Görülen yıldızlar aslında görsel konrteksinizde anlık ateşlenen nöronlardır. Oksijenlenme seviyesi, hızla ayağa kalktığınız ya da beyninize aniden sert bir darbe aldığınızda kılcal damarlarınıza kan göndererek birden değiştiğinde bu durum gerçekleşir. Kılcal damarlara en yakın olan nöronlar ilk olarak etkilenirler ve yeterince hızlı olursa etraftaki nöronlara gelmeden yanabilirler. Bu da beyninizin ışık olarak yorumladığı izole işaretlere sebep olur.

16. Kuşlar elektrik kablolarına tünediklerinde neden elektrik akımına kapılmazlar?

- Asıl öldüren tek başına voltaj değildir. Elektriğin akması için gerekli olan voltaj değişimleri de burada iş görür. Eğer bir kuş 35,000 voltluk tek bir elektrik hattına tünerse voltaj farklılıklarının olmaması güveni sağlar. Ancak kanatlarını açarak farklı voltajdaki bir başka elektrik hattına değerse elektriğe kapılır. Bu yüzden elektrik şirketleri kablolar arasına yeterince aralık bırakır.

17. Güneş ışığı neden insanı mutlu eder?

- Beyinde ve dolaşım sisteminde ruh hâllerimizi idare ederek iyi hissetme faktörlerini artıran bir dengeleme oluşumu vardır. Kışları bu durum bazen Mevsimsel Bozukluklara sebep olur. Beyindeki pineal bezlerinin ürettiği melatonin hormonu uyku/uyanıklık döngümüzü düzenler fakat bunun aşırı seviyeleri depresyona sebep olabilir. Yüzümüzdeki ışık hareketi melatonin sentezini bastırır ve ruh hâlimizi artırır. Evrimsel teoriler de buna uyum sağlayabilir. Geceleri uyuyan pek çok primat vardır ve büyük olasılıkla her zaman depresyonda olmazlar. Işığı karanlığa tercih etmemizin sebebi büyük ihtimalle insanların gün içerisinde aktif olmasıdır.

18. Kırmızı üzüm yemek kırmızı şarap içmek gibi iyi gelir mi?

- Hayır. Kırmızı şarabın artıları, üzüm suyundakinden iki kat daha yoğun olan flavonoidlerden kaynaklanır.

19. Kanımızdaki demir güçlü manyetik alanlardan etkilenir mi?

- evet fakat çok az. Rastgele termal hareketler hemoglobin meloküllerinin durgun manyetik dipoller oluşturmasını engeller.

20. 100 senelik fotoğraflar hâlâ duruyor. Dijital makinelerle çekilen fotoğraflar da bu kadar dayanıklı olabilecek mi?

- Eğer fotoğrafları bastırır ya da ışığa dayanıklı CD-R’larda muhafaza ederseniz dayanabilirler.

21. Bazı insanlar şanslı mı doğuyor?

- Şans tesadüfîdir ya da o şey gerçekten şans değildir. Bir insandan diğerine değişen şey şansı ve iyi talihi algılama biçimidir. Focus dergisine katkıda bulunan ve ‘Şans Faktörü’ isimli kitabı yazan Profesör Richard Wiseman, bazı insanların diğerlerine göre fırsatları değerlendirme ve yeni tecrübelere açık olan rahat bir tavır takınma konusunda daha iyi olduklarını söylüyor. Asıl gerçek bu insanların kendilerini şanslı görmesi, iyi şansın etkilerini abartarak hayatlarını iyimser bir açıdan değerlendirmeleri ve kötü şansı da böyle yok etmeleridir.

22. Bağımlı olmak için ne kadar sigara içmek gerekir?

- Nikotin bağımlılığı Fagerstrom testi uygulanarak değerlendirilir. Bu, günde kaç sigara içtiğiniz ve uyandıktan ne kadar süre sonra sigara içtiğinizin değerlendirildiği kısa bir ankettir. Sigaraya bağımlı olmak için birden fazla sigara gerekir fakat genç içicilerde bağımlılık genelde ilk denemeden sonraki bir sene içerisinde başlar.

23. Bulutlar neden uçar?

- Bulutları oluşturan sıcak, nemli havaların yukarıya çıkışı aynı zamanda onların yukarıda durmasını da sağlar. Tipik bir buluttaki toplam su oranı 200 fil ağırlığındadır fakat yere düşmezler çünkü su minik damlacıklar ve buz kristallerine ayrılır. En büyük damlacıkların bile çapı 0.1 mm’dir. Bu büyüklükteki bir damlacığın düşmesi öyle bir hava rezistansıyla karşılaşır ki en yüksek hızı 30 cm² olur. Ancak bir bulutta düşüş hızı, yükselen havanın çıkış hızıyla dengelenir. Böyle pek çok damlacık bir araya geldiğinde yağmur olacak kadar büyük bir hâl alırlar. Bulutların havada durmasını sağlayacak hava hızı bulutun tipine göre değişir. Düz, yaygın, katmanlı bulutlar saniyede yalnızca birkaç santimetre yükselen hafif hava akımlarınca oluşturulur ve desteklenir. Ağır yağış ve fırtınalara sebep olan kümülüs (ya da taşınımlı) bulutlarında daha büyük damlacıklar bulunur ve destek için saniyede birkaç metrelik hava yükselişine ihtiyaç duyarlar.   

24. Uzay hangi noktada başlar?

- Astronotlar uzayı dolaşmaya başladıktan elli yıl kadar sonra dahi uluslararası anlamda kabul edilmiş bir uzay başlangıç noktası yoktur. NASA geleneksel olarak 80 km’lik yüksekliğe ulaşan insanlara ödül veriyor. 1960’larda NASA’nın deneysel roket uçağı X-15’inden sekiz pilota bu mükafat verildi; tıpkı Mercury, Gemini ve Apollo programlarının astronotları gibi. Bunların arasında Joe walker 1963’te iki defa 100 km’den yüksek noktalara ulaşarak ödül almıştır. Çoğu uzman bu yüksekliğe varma görevinin gerçek bir uzay uçuşu gerektirdiğini söylüyor. Henüz yasal bir belirleme olmasa da 2002 senesinde Avustralyalı hukukçular 100 km’yi uzayın başladığı alan olarak tanımlıyor.

25. Neden acı bir yemek yerken burnumuz akar?

- Akan burunların sebebi çoğunlukla burundaki göz yaşı kanallarından geçen akan gözlerdir. Yaşaran gözün refleksi ana yüz siniri olan ve ağızda, burunda ve gözde kolları olan üçlü sinirlerce tavassut edilir. Bu refleks kuvvetle muhtemel gözleri ve burnu tahriş edicilerden temizlemek için gelişmiştir. Acı yemeklerde tahriş edici olarak kapsaisin yağını, soğuk havalardaysa rüzgârın kurutucu etkisini suçlamak gerekir.

26. Ne kadar hızla gidersem batmadan deniz kayağı yapabilirim? (65 kilogramda)

- Newton’un hareket kurallarına göre yapılan bir hesaplamayla saatte 20 km’nin uygun bir hız olacağı söylenebilir. Size ayakta tutan kaldırma gücü, arasından geçmek için suyu yolunuzdan çıkarmada harcadığınız güce karşı bir reaksiyondur. Değeri de hızınıza, suyla teması bulunan kayak bölgesi ve kayağın suya karşı saldırdığı açıya göre değişir. Su kayağı resim ve filmlerinden anlaşıldığına göre tipik bir saldırı açısı 15°’dir ve ağırlığınızı tutmak için saatte 20 km gibi bir hıza ihtiyaç vardır. Ancak bu değeri yine de çok ciddiye almayın, çünkü sürtünme çekişi, burun dalgası etkisi ya da kayağın biçimi dikkate hesaba katılmamıştır. Ancak tecrübelerle ve üst seviye bir K-4 kayak takımının daha hafif bir su kayakçısını saatte 20 km’nin biraz üzerinde olup rekor bir hızla çekebileceği iddiasıyla da uyum içindedir.

27. İnsanlar gıdıklandıklarında neden gülerler?

- Çoğu tür, gıdıklama ya da hafif dokunma gibi şeylere, hassas bölgelere gelebilecek bir saldırıyı önlemek amacıyla geri çekilerek karşılık verir. Görünen o ki, gıdıklanmayı kişisel yakınlık ifadesi olan yalancı bir saldırı olarak algılamaya başladığımızda çocuk olarak güleriz. Tuhaf bir biçimde bilişsel nörobilimci Sarah-Jayne Blakemore’un yakın zamanlarda yaptığı bir araştırmaya göre ne kadar denesek de kendi kendimizi gıdıklayamayız.

28. Balıklar su içer mi?

- Bu sorunun cevabı hem evet hem hayır. Tatlı su balıkları ozmoz yoluyla solungaçlarından gereğinden fazla su emerlerken tuzlu su balıkları ozmoz yoluyla su kaybettiklerinden su içerler.

29. İnuit tuvaletleri de buzdan mı yapılmıştır?

- İnuit insanlarının tuvaletleri de herkesinki gibidir. Çoğu Arktik insanının bir igloya en yakın olduğu an DVD’de Kuzeyli Nanook filmini izlediği andır.

30. Zürafalar yüzebilir mi?

- Evet, BBC kanalının Büyük Kedilerin Günlüğü programı ekibi, Kenya’daki Mara Nehri’nde kısa mesafeli de olsa yüzen bir zürafa görüntüledi.

31. Bitkilere müzik çalmak büyümelerine yardımcı olur mu?

- Hayır, ses titreşimine cevap veren çok az bitki vardır. Örneğin Mimosa pudica (küstüm otu) bu tepkiyi verir. Ancak müziksel takdir tamamen farklı bir konudur.

32. Deniz anasının soktuğu bir yerin üzerine küçük tuvaletinizi yapmak sahiden de acıyı azaltır mı?

- Hayır, böyle bir şey büyük olasılıkla cildinizin altına zehir enjekte eden minik, salgı dolu zıpkınlar olan daha fazla yakıcı kapsülün ateşlenmesine neden olur.

33. Neden tüm gezegenler ve aylar dönüyor?

- Bunun sebebi Solar sistemin kökenlerine bağlı. Çünkü ilk başta Güneş, tesadüfî olarak dönen toz ve gaz bulutlarıyla çevriliydi. Yer çekimiyle Güneş’e doğru çekilen bu bulutlar,tercih edilen bir hareket yönüne ittiren iç çarpışmalarla daha yoğun bir hâl aldı. Lavaboda dönen su gibi sürekli hızlanan bir oranla bu yöne doğru çekilen çarpışan bulutlar da sonuç olarak kendi yer çekimleri altında çökecek kadar yoğunlaşır ve dönen gezegenlerle ayları oluşturur. Tek istisna Satürn’ün ayı Hyperion’dur. Bu ay, oldukça şiddetli bir etki görmüş olmalıdır ki uzayda düzensiz bir biçimde yuvarlanan patates şeklinde bir kayaya dönüşebilsin.

34. Işık hızının herkes için aynı olduğunu nereden biliyoruz?

- Bu, özel görelilik teorisinin ardındaki iddiadır ve tam olarak açık değildir. Trenin hızı istasyonda duran biri için saatte 200 km olabilir fakat diğer yönden gelen bir tren için saatte 400 kilometre olabilir. Einstein’ın nasıl hareket ettikleri önemli olmaksızın ışık hızının herkes için aynı olduğu iddiası, Cenevre’deki CER N uzmanları tarafından onaylandı. Atom-altı partikülleri ışık hızının yüzde 99.975’ine kadar hızlanabilmişlerdir fakat saldıkları ışık hızı ölçüldüğünde saniyede 300,000 km olduğu görüldü. Bu da, Einstein’ın tahmin ettiği gibi partiküllerin sabit olduklarındaki hızıyla aynıdır.

35. Neden bazı insanlar çift eklemlidirler?

- Uzuvlarınızdaki asıl eklem sayısı, çok ağır gelişimsel anormallik durumları dışında çok fazla değişmez. Ancak eklemlerin iki ucunda kemikleri bir arada tutan bağ dokular, elastiklik anlamında bir insandan diğerine değişir. Gençler ve eklemlerini jimnastik ya da yogayla esneten insanlar, bizlere tuhaf gibi görünen bir dizi hareketi gerçekleştirebilir. Hipermobilite olarak da bilinen akıl almaz eklem konumlanmasının sebebi ya eklemlerdeki hizasız ve kusurlu kemiklerdir ya da ciltteki kolojen yapısını, bağ dokularını ve kemikleri etkileyen kalıtsal bir durum olan Ehlers-Danlos Sendromudur. Ayrıca eklem profriosepsiyonunu azaltan bazı insanlar da vardır. Böylece beyin bir eklemin ne kadar uzadığını doğru olarak algılayamaz ve kaslara düzgünce sinyal gönderemez.